و بدين سبب اين گونه لوازم چنان كه مىبينى گران مىشود . و اما دربارهء گرانى صنايع و مزد سازندگان آنها در شهرهاى پر جمعيت سه علت وجود دارد : 1 - فزونى نياز به آنها بسبب آنكه شهر در نتيجهء وفور عمران بمرحلهء توانگرى و تجمل خواهى ميرسد . 2 - عزيز شمردن پيشه‌وران و صنعتگران كار خويش را و خوار نساختن خود به علت سهولت معاش در شهر و ارزانى و فراوانى ارزاق . [ 1 ] 3 - فزونى توانگران و تجمل دوستان و نياز فراوان آنان به اينكه ديگران را به خدمت خود گمارند و از مهارت صنعتگران در كارهاى خود استفاده كنند و از اين رو رقابت و همچشمى باينكه فلان صنعتگر را به خود اختصاص دهند موجب مىشود كه به پيشه‌وران و صنعتگران مزدهاى گزاف و بيش از ارزش حقيقى كار آنها بپردازند و در نتيجه كارگران و هنرمندان و پيشه وران ارجمند ميشوند و كارهاى آنان گران مىشود و در نتيجهء اين امر مخارج مردم شهر بيش از پيش افزايش مىيابد . ولى در شهرهاى كوچك و كم جمعيت مواد غذايى مردم اندك است ، زيرا از يك سو كار و توليد در اين گونه نواحى كمتر مىباشد و از سوى ديگر بسبب كوچكى شهر ميترسند مواد غذايى كمياب شود ، از اين رو آنچه بدست ميآورند آنها را در نزد خود نگهميدارند و احتكار ميكنند و در نتيجه مواد مزبور در ميان آنان كمياب مىشود و بهاى آنها براى خريدار بالا ميرود . و اما مرافقى [ 2 ] كه دارند ، آنها هم بىاستفاده مىماند و به علت كمى جمعيت و تنگى معيشت مردم بىخريدار مىشود و بازار آنها رواج نمىيابد و ارزش آنها ارزان مىشود . و گاهى بهاى باج و خراجى را كه بنام سلطان در بازارها و دروازه‌هاى شهر بر ارزاق عمومى وضع مىكند و هم منافعى را كه گرد آورندگان خراج

--> [ 1 - ) ] نسخ داراى اختلاف است برخى اغترار و برخى اعتزاز است . [ 2 - ) ] هر آنچه از آن نفع برند .